{"id":4541,"date":"2017-06-17T06:10:35","date_gmt":"2017-06-17T06:10:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bilaketa.es\/?page_id=4541\/"},"modified":"2017-06-17T08:21:55","modified_gmt":"2017-06-17T08:21:55","slug":"bertako-biografiak","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.bilaketa.es\/eu\/aoiz-la-villa\/ikusi\/bertako-biografiak\/","title":{"rendered":"Bertako biografiak"},"content":{"rendered":"<div class=\"wpb-content-wrapper\">[vc_row padding_top=&#8221;0px&#8221; padding_bottom=&#8221;0px&#8221; border=&#8221;none&#8221; bg_video=&#8221;&#8221; class=&#8221;&#8221; style=&#8221;&#8221;][vc_column fade_animation=&#8221;in-from-left&#8221; fade_animation_offset=&#8221;45px&#8221; width=&#8221;1\/1&#8243; id=&#8221;&#8221; class=&#8221;&#8221; style=&#8221;&#8221;]<hr  class=\"x-gap\" style=\"margin: 1.313em 0 0 0;\">[\/vc_column][\/vc_row][vc_row padding_top=&#8221;0px&#8221; padding_bottom=&#8221;0px&#8221; border=&#8221;none&#8221; bg_video=&#8221;&#8221; class=&#8221;&#8221; style=&#8221;&#8221;][vc_column fade_animation=&#8221;in-from-left&#8221; fade_animation_offset=&#8221;45px&#8221; width=&#8221;1\/4&#8243; id=&#8221;&#8221; class=&#8221;&#8221; style=&#8221;&#8221;][vc_btn title=&#8221;Hasiera&#8221; style=&#8221;custom&#8221; custom_background=&#8221;#821317&#8243; custom_text=&#8221;#ffffff&#8221; shape=&#8221;square&#8221; align=&#8221;left&#8221; i_icon_fontawesome=&#8221;fa fa-circle-o-notch&#8221; button_block=&#8221;true&#8221; add_icon=&#8221;true&#8221; link=&#8221;url:https%3A%2F%2Fwww.bilaketa.es%2Feu%2Faoiz-la-villa%2F|title:Hasiera||&#8221;][vc_btn title=&#8221;Herria&#8221; style=&#8221;custom&#8221; custom_background=&#8221;#821317&#8243; custom_text=&#8221;#ffffff&#8221; shape=&#8221;square&#8221; align=&#8221;left&#8221; i_icon_fontawesome=&#8221;fa fa-university&#8221; button_block=&#8221;true&#8221; add_icon=&#8221;true&#8221; link=&#8221;url:https%3A%2F%2Fwww.bilaketa.es%2Feu%2Faoiz-la-villa%2Fherria%2F|title:Herria||&#8221;][vc_btn title=&#8221;Ikusi&#8221; style=&#8221;custom&#8221; custom_background=&#8221;#821317&#8243; custom_text=&#8221;#ffffff&#8221; shape=&#8221;square&#8221; align=&#8221;left&#8221; i_icon_fontawesome=&#8221;fa fa-eye&#8221; button_block=&#8221;true&#8221; add_icon=&#8221;true&#8221; link=&#8221;url:https%3A%2F%2Fwww.bilaketa.es%2Feu%2Faoiz-la-villa%2Fikusi%2F|title:Ikusi||&#8221;][vc_btn title=&#8221;Argazki artxibategia&#8221; style=&#8221;outline-custom&#8221; outline_custom_color=&#8221;#821317&#8243; outline_custom_hover_background=&#8221;#821317&#8243; outline_custom_hover_text=&#8221;#ffffff&#8221; shape=&#8221;square&#8221; align=&#8221;left&#8221; i_icon_fontawesome=&#8221;fa fa-camera-retro&#8221; button_block=&#8221;true&#8221; add_icon=&#8221;true&#8221; link=&#8221;url:https%3A%2F%2Fwww.bilaketa.es%2Feu%2Faoiz-la-villa%2Fikusi%2Fargazki-artxibategia%2F|title:Argazki%20artxibategia||&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1497679248326{padding-left: 30px !important;}&#8221;][vc_btn title=&#8221;Bertako biografiak&#8221; style=&#8221;custom&#8221; custom_background=&#8221;#821317&#8243; custom_text=&#8221;#ffffff&#8221; shape=&#8221;square&#8221; align=&#8221;left&#8221; i_type=&#8221;entypo&#8221; i_icon_entypo=&#8221;entypo-icon entypo-icon-feather&#8221; button_block=&#8221;true&#8221; add_icon=&#8221;true&#8221; link=&#8221;url:%23|title:Bertako%20biografiak||&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1497679262903{padding-left: 30px !important;}&#8221;][vc_btn title=&#8221;Bisitatu&#8221; style=&#8221;custom&#8221; custom_background=&#8221;#821317&#8243; custom_text=&#8221;#ffffff&#8221; shape=&#8221;square&#8221; align=&#8221;left&#8221; i_icon_fontawesome=&#8221;fa fa-bullseye&#8221; button_block=&#8221;true&#8221; add_icon=&#8221;true&#8221; link=&#8221;url:https%3A%2F%2Fwww.bilaketa.es%2Feu%2Faoiz-la-villa%2Fbisitatu%2F|title:Bisitatu||&#8221;][\/vc_column][vc_column fade_animation_offset=&#8221;45px&#8221; width=&#8221;3\/4&#8243;][vc_row_inner padding_top=&#8221;0px&#8221; padding_bottom=&#8221;0px&#8221;][vc_column_inner fade_animation_offset=&#8221;45px&#8221; width=&#8221;1\/1&#8243;]<p>Miguel Jos\u00e9 de Azanza ministroa bizi izan zen garaitik egundaino, Agoitz herriak izen handiko hainbat pertsona munduratu ditu arte, letra, zientzia eta medizina arloetan, baita politikan ere. Duela mende askotatik eta gaur egundaino.<\/p>\n<p>Arte eta letren mundutik honako hauek azpimarratuko ditugu: Tom\u00e1s Ferm\u00edn de Arteta eta Francisco Yndur\u00e1in katedradunak, Javier Lacunza Ozcoidi sukaldaria edo Manuel Jimeno Eg\u00farbide medikua. Musikaren mundutik, Mariano Garc\u00eda. Agoizko izen handikoak dira, halaber eta, besteak beste, Joaqu\u00edn Mar\u00eda Miqueleiz Bronte magistratua eta F\u00e9lix Juan Cabas\u00e9s Cilveti Radio Vaticanoko zuzendari ohia.<\/p>\n[\/vc_column_inner][\/vc_row_inner]<div  class=\"x-accordion\" ><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7ca7\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7ca7\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7ca7\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>ALDAZ JAURRIETA, Joaqu\u00edn (1866\/...)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7ca7\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7ca7\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7ca7\"><div class=\"x-accordion-inner\">Abogado y propietario viticultor nacido en Aoiz en 1866.<br \/>\nLiberal dem\u00f3crata, fue uno de los promotores de El Dem\u00f3crata Navarro en 1904, concejal de Aoiz en 1909 y alcalde en dos ocasiones (del 1 de enero de 1895 al 1 de julio de 1897 y del 1 de enero de 1910 al 27 de febrero de 1913). Recibi\u00f3 frecuentes ataques de El Pensamiento Navarro.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7cd6\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7cd6\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7cd6\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>AMICHIS GOIBURU, Jos\u00e9 (1909\/1971)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7cd6\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7cd6\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7cd6\"><div class=\"x-accordion-inner\">Agoitzen sortu zen 1909ko martxoaren 27an. Rafael Amichis y G\u00f3rriz jaunaren eta Joaquina Goiburu e Irigoyen andrearen semea zen. Bi gurasoak Agoitzen jaioak ziren. Ikasketak Lekarozko ikastetxean egin zituen. Zuzenbidean lizentzia lortu zuen eta, geroago, egin beharreko ikasketak eginda, maisu titulua erdietsi zuen, nahiz eta geroan sekula ez zen maisu aritu.<\/p>\n<p>Oso pertsona ekintzailea zen eta biziki maite zituen, bai sorterria, bai bertako jendea. Laguntza handia eman zuen Jos\u00e9 Mar\u00eda Iribarren idazlearen Vocabulario Navarro liburuan, Agoizko hizkerari zegokionez. Zendu eta gero Mi pueblo liburua argitaratu zen (Agoitz: Bilaketa, 1990). Agoizko gertakarien eta pertsonaien estanpetatik abiatuta egindako liburua da, Jos\u00e9 Amichis egileak 1953an egin zuen jatorrizko liburuaren antzekoa.<\/p>\n<p>Iru\u00f1eko Udalarekin sutsu tematu zenez, azkenean, Agust\u00edn Madoz zinegotziak proposamena eginda, 1952an adostu zen hiriko kale bati ematea gure herriaren izena.<br \/>\nArroitzen hil zen, 1971n.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7cfe\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7cfe\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7cfe\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>AOIZ, Johan de (entre 1455 y 1465\/...)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7cfe\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7cfe\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7cfe\"><div class=\"x-accordion-inner\">Nacido en Aoiz entre los a\u00f1os 1455 y 1465. Formula en 1525 el famoso testamento en favor de su hermana Mar\u00eda, esposa de Trist\u00e1n de Garro, caballero de distinguido linaje.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7d22\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7d22\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7d22\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>AOIZ, Mart\u00edn de (Entre 1440 y 1450 \/ ...)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7d22\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7d22\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7d22\"><div class=\"x-accordion-inner\">Nacido en Aoiz, entre los a\u00f1os 1440 y 1450. Era Maestro de moneda. El d\u00eda 10 de febrero de 1483 recibi\u00f3 el encargo de la reina do\u00f1a Catalina para batir de Oro y plata, gruesa y menuda, la nueva moneda.<br \/>\nFue recibidor y encargado en 1518 de contabilizar la administraci\u00f3n en la Merindad de Pamplona.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7d3a\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7d3a\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7d3a\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>AR\u00d3STEGUI, Pedro (1725\/1785)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7d3a\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7d3a\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7d3a\"><div class=\"x-accordion-inner\">Jesuita nacido en Aoiz en 1725. Ingres\u00f3 en la Compa\u00f1\u00eda de Jes\u00fas en 1748, marchando a Filipinas en 1751. Ejerci\u00f3 como sacerdote en Zamboanga. Posteriormente fue destinado a Nueva Espa\u00f1a y m\u00e1s tarde a Italia, muriendo en Faenza en 1785.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7d57\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7d57\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7d57\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>ARTETA AIBAR, Sebasti\u00e1n Tom\u00e1s (1766\/1822)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7d57\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7d57\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7d57\"><div class=\"x-accordion-inner\">Escritor navarro nacido en Aoiz el 21 de diciembre de 1766. Doctor en Leyes por la Universidad de Osma. Fue se\u00f1or de Loya y almirante de Larrasoaina (Ester\u00edbar) y alcalde Corella en 1810 y 1821. Fue profesor de las universidades de Osma y de Valladolid, donde fue fiscal, y tesorero de la Real Academia de Derecho Espa\u00f1ol y P\u00fablico. Fue miembro de la Real Sociedad Econ\u00f3mica del Pa\u00eds de Valladolid y autor de varios libros de filosof\u00eda. Cas\u00f3 con Mar\u00eda Manuela de Sesma. Falleci\u00f3 en Madrid el 3 de noviembre de 1822.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7d78\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7d78\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7d78\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>ARTETE y OL\u00d3NDRIZ, Nicol\u00e1s (1741\/...)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7d78\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7d78\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7d78\"><div class=\"x-accordion-inner\">Naci\u00f3 en Aoiz, el d\u00eda 6 de diciembre de 1741. Hijo de Jos\u00e9 Ferm\u00edn Arteta y Saravia y de Catalina de Ol\u00f3ndriz y Cruzat. Antes de cumplir los 20 a\u00f1os de edad, ingresa en el ej\u00e9rcito y con el paso de los a\u00f1os fue escalando puestos hasta obtener una alta graduaci\u00f3n. A mediana edad, marcha con su familia a Montevideo (Uruguay), donde muri\u00f3, aunque se desconoce en qu\u00e9 fecha.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7d8e\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7d8e\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7d8e\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>ARTETA Y OL\u00d3NDRIZ, Pedro Ferm\u00edn (1739\/...)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7d8e\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7d8e\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7d8e\"><div class=\"x-accordion-inner\">Naci\u00f3 en Aoiz, el d\u00eda 23 de mayo de 1739. Muy joven ingres\u00f3 en el Seminario, donde realiz\u00f3 los estudios sacerdotales. Posteriormente, fue Abad de Ezcay durante algunos a\u00f1os e ingres\u00f3 de cartujo de Aula Dei de Zaragoza, en donde estuvo hasta su muerte.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7da3\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7da3\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7da3\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>ARTOZQUI, Sim\u00f3n de<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7da3\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7da3\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7da3\"><div class=\"x-accordion-inner\">M\u00fasico navarro, organista, natural de Aoiz. Fue el primer organista conocido de Hernani (Gipuzkoa) seg\u00fan consta documentalmente: &#8220;En la dicha iglesia no habia organo asta que una persona particular de la dha villa dio con que hacerlo y el alde. y Rgmto. deseando adelantar &#8230;suplico al Ilm. Sr. dn Francisco de Alarcon siendo obispo dest obispado, se pudiesen cargar en las rentas de la primicia cien ducados. ..y en virtud de dha licencia busco&#8230; organista y nombro a dn Simon de Artozqui para tiempo de quatro a\u00f1os que comenzaron a correr desde el a\u00f1o de 1653, y el dho Simon de Artozqui se obligo a servir el dho oficio los dhos quatro a\u00f1os como todo consta de la esra y auto de nombramiento&#8221;.<br \/>\nSe le renov\u00f3 el contrato dos veces hasta mayo de 1699.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7db9\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7db9\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7db9\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>AZANZA Y ALEGR\u00cdA, Miguel Jos\u00e9 Domingo Silvestre de (1746\/1826)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7db9\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7db9\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7db9\"><div class=\"x-accordion-inner\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-4170 size-medium\" src=\"https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/Miguel_Jos_Azanza_y_Alegra-200x300.jpg\" alt=\"Miguel_Jos_Azanza_y_Alegra\" width=\"200\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/Miguel_Jos_Azanza_y_Alegra-200x300.jpg 200w, https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/Miguel_Jos_Azanza_y_Alegra-400x600.jpg 400w, https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/Miguel_Jos_Azanza_y_Alegra-500x750.jpg 500w, https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/Miguel_Jos_Azanza_y_Alegra-100x150.jpg 100w, https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/Miguel_Jos_Azanza_y_Alegra.jpg 535w\" sizes=\"(max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/>1746ko abenduaren 20an Agoitzen jaiotako estatuburua izan zen. Aurizko Pedro de Azanza y Narv\u00e1laz jaunaren eta Agoizko alaba eta biztanlea zen Juana Mar\u00eda Alegr\u00eda y Eg\u00fc\u00e9s andrearen semea zen. Hasierako ikasketak Iru\u00f1ean eta Zangozan egin zituen eta 17 urte beteta Habana hirira joan zen, eta, geroago, Veracruz eta Espainia Berrira (Mexiko), osabarekin batera. Osaba, Jos\u00e9 Mart\u00edn de Alegr\u00eda, estatuko goi funtzionarioa zen eta Caracasko Errege Konpainia Gipuzkoarraren zuzendaria.<\/p>\n<p>22 urte zituela, G\u00b7lvez ikuskatzailearen idazkari aritu zen lanean; Espainia Berriko ikuskari nagusia zen hori. Geroago, kadete izan zen Lonbardiako erregimentuan, eta alferez izatera iritsi zen 1774an. Armadaren barnean Kuba uharteko kapitain jeneralaren idazkari lana egin zuen <em>Dorreko markesa zen hori<\/em>, eta horrekin batera Gibraltar defendatzera joan zen 1781ean, kapitain maila lortuta.<\/p>\n<p>Dorreko markesa Errusiako enbaxadore izendatu zutenez, Azanza eraman zuen berekin San Petersburgo hiriko enbaxadara, agregatu gisa.\u00a0\u00a0 Gero idazkari lan egin zuen eta, geroago, negozio arduradun. Kargu horrexetan aritu zen Berlinen, Prusiako hiriburuan. Penintsulara itzuli zen eta intendentzia lanetan aritu zen armadan, baina ez tropei agintzeko lanetan, baizik eta intendentziakoetan. 1788an intendente eta Toro eta Salamancako korrejidore izendatu zuten; eta, 1789an, erresumako eta Valentziako armadaren intendente.<\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.bilaketa.es\/eu\/aoiz-la-villa\/ikusi\/bertako-biografiak\/miguel-jose-azanza-y-alegria\/\">Biografia osoa irakurri<\/a><\/strong><\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7dd5\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7dd5\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7dd5\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>BAYONA LAPE\u00d1A, Francisco Javier (1789\/...)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7dd5\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7dd5\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7dd5\"><div class=\"x-accordion-inner\">Agoitzen jaio zen 1789ko apirilaren 24an. Joaqu\u00edn Bayona eta Gertrudis Lape\u00f1a jaun-andreen semea zen. Armadan sartu zen oso gazte, eta 1804ko martxoaren 30ean kadete lanean hasi zen Segoviako kolegioan eta 1808ko urtarrilaren 6an subteniente maila erdietsi zuen artilleriako armadan. Honako bataila hauetan hartu zuen parte: Tutera (1808), La Cuesta de la Reina, Campos de Oca\u00d2a (zauritua, 1809), Los Barrios (1809), Casas-Viejas eta Chiclana (1811); Murviedron gatibu hartu zuten (1811ko urriaren 29an). 1811ko abuztuaren 27an Fernando VII.a erregeak kapitain izendatu zuen, hilean seiehun errealeko soldata emanda.<\/p>\n<p>I. karlistaldian parte hartu zuen armada kristinatarrarekin eta brigadier maila eta hainbat gerra-gurutze lortu zituen.<br \/>\nFrancisco Javier Bayona y Lape\u00f1ak Real y Militar Orden de San Hermenegildo delakoaren gurutzea eta plaka zituen, baita Karlos III.aren gurutze handia ere.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7ded\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7ded\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7ded\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>BAYONA LAPE\u00d1A, Joaqu\u00edn Javier (1792\/1863)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7ded\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7ded\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7ded\"><div class=\"x-accordion-inner\">Agoitzen sortu zen 1792ko azaroaren 15ean. Erregearen mutil aritu zen 1808tik eta Napoleonen aurkako gerran bertan Espainiako goardien lehen erregimentuan sartu zen. Parte hartu zuen hainbat gerra ekintzatan, besteak beste, C\u00e1dizko eta\u00a0 Isla de Le\u00f3ngo setioan.<\/p>\n<p>1813an Soraurengo batailan hartu zuen parte, Iru\u00f1a berreskuratzea helburu zeukan hartan, eta, 1814an, Baionako setioan.<\/p>\n<p>Gerra bukatuta, bere bizitza politikan izandako gorabeherek markatu zuten. Azkenean, alderdi liberal moderatura hurbildu zen.<\/p>\n<p>Absolutismoa berriz ere ezartzeak zegokion \u00ecpurifikazioa\u00ee eragin zion 1826a arte. Urte horretan, armadatik kanpo, bederen bere sorterrira itzuli ahal izan zen. Riego jaunarekiko atxikimendua eta masoia izatea leporatzen zioten.<\/p>\n<p>I. karlistaldia hurbil egoteak ahalbidetu zion, 1833ko urtarrilean, lehen komandante gisa berriz ere aritzea goardiako laugarren erregimentuan. Gatazka piztuta Euskadira bidali zuten, eta koronel mailara igo zuten Bizkaian. Gipuzkoan borrokatu zen, eta, batez ere, Nafarroan. 1837an, Zaragozako erregimentuaren buru, hainbat ekintza garrantzitsutan aritu zen: Allo (irailak 14), Alcanadre (urriak 3) eta Peral (urriak 16); azkeneko horretan San Fernandoren gurutzea lortu zuen.<\/p>\n<p>Brigadier kargua 1838an lortu zuen bere ekintza garrantzitsuena burutu eta gero; Artederretako bataila (urtarrilak 2): Beraskoaingo zubia eta Zirizako gotorlekua hartzea. 1839an, Baldomero Esparterok Nafarroako lehen barrutiko buru izendatuta, parte hartu zuen aktiboki karlisten tropak garaitzen aipatu probintzia horretan: Beraskoain (apirilaren 29tik maiatzaren 2ra); Agoitz, Atxuri mendia eta Gendulaingo goi-ordokia; Borunda, Saratsa eta Alzaburuko mendatea (uztailaren 16, 27 eta 30ean); Deikaztelu (abuztuaren 18 eta 19an); Oteitza, Zirauki eta Ma\u00d2eru (abuztuaren 23 eta 24an); eta Belateko mendatean (irailaren 13an).<\/p>\n<p>Gerra bukatuta, landa mariskala maila lortu zuen eta Nafarroako komandante jeneral, bere Goi Jeneraltzako 2. kaporal eta Nafarroako senatari izendatu zuten. Hori guztia 1840an, karlistek Frantziatik muga igarotzeko egindako hainbat saiakera galarazten zituen bitartean.<\/p>\n<p>Iru\u00f1ean 1841eko matxinadaren aurka ere borrokatu zen. 1843an kapitain jenerala izan zen 1844a arte, eta Logro\u00f1on Zurbanoren matxinada aurrerakoiaren aurka borrokatu behar izan zuen. Teniente jeneralaren mailara igo zuten 1846an. 1848an Nafarroako kapitain jeneral izendatu zuten; bere eginkizun nagusiak ziren karlisten talde bat desegitea eta gerra zibilaren ondoren kinta lehenbiziko aldiz antolatzea.<\/p>\n<p>Politikaren gorabeherek Madrilgo kuartelean bizitzera behartu zuten, bere koinatu Ferm\u00ccn Arteta ministroak 1851n Galiziako Goi Jeneraltzarantz bultzatu zuen arte. Halaber, Gerra eta Itsasoko Epaitegi Goreneko ministro izaten lagundu zuen. 1851n biziarteko senatari izendatu zuen teniente jeneralen kupoak.<\/p>\n<p>1854ko iraultzaren ondoren kargutik kendu zuten, baina pentsio bat eman zioten. Baina, moderatuak itzultzean, Gerra eta Itsasoko Epaitegi Goreneko ministro izendatu zuten (1856 -1858).<\/p>\n<p>Madrilen hil zen, 1863ko martxoaren 17an, eta ordurako hainbat domina eta kondekorazio eskuratuak zituen.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7e07\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7e07\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7e07\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>BUENAVENTURA de AOIZ, P. (1601\/1657)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7e07\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7e07\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7e07\"><div class=\"x-accordion-inner\">Naci\u00f3 en Aoiz en 1601, sin que se conozcan todav\u00eda datos sobre su familia, juventud y primera formaci\u00f3n. Ingres\u00f3 en la Orden capuchina el 18 de enero de 1622. <em>Fue un var\u00f3n muy austero y de ferviente celo de la regular observancia. En la predicaci\u00f3n fue de los m\u00e1s excelentes de su tiempo. Persona adornada de todo g\u00e9nero de virtudes&#8230;<\/em>.<\/p>\n<p>Predicaba con tanto fervor que las m\u00b7s importantes ciudades de Arag\u00f3n y Navarra le procuraban con particular solicitud para que les predicase. Predic\u00f3 dos cuaresmas en Pamplona, dos en Tudela y otras tantas en Viana, Corella, Estella y Daroca y Borja en Zaragoza.<\/p>\n<p>Fue Superior de los conventos de Daroca, Barbastro, Calatayud y Pamplona. La formaci\u00f3n de la Custodia de capuchinos de Navarra, cuyos conventos hasta 1656 estuvieron unidos a Arag\u00f3n, no estuvo exenta de dificultades. A este respecto, el P. Basilio de Viana nos dice cu\u00e1les fueron algunas de esas dificultades: <em>En cuanto a los medios (de hacer la separaci\u00f3n) ha habido muchas Controversias, porque no se conformaban los pareceres. Y, en fin, se resolvi\u00f3 que por ahora no tuviese voto en el Cap\u00edtulo general, y que no se hiciesen en la Custodia m\u00e1s de dos Definidores&#8230;<\/em>.<\/p>\n<p>El camino hasta conseguirla Custodia y m\u00e1s adelante la constituci\u00f3n de una Provincia religiosa, independiente y plena, fue muy dif\u00edcil y hubo que superar muchos obst\u00e1culos. Fueron muchos los pasos que tuvieron que dar, comenzando por la solicitud de apoyo cursada a Diputaci\u00f3n para llegar luego hasta el mism\u00edsimo Felipe IV, al cual le ped\u00edan su apoyo para la erecci\u00f3n de dicha Custodia. En carta fechada el 8 de diciembre de 1655, comunicaba Felipe IV a su embajador en Roma, el duque de Terranova, <em>que hab\u00edan llegado a sus manos las suplicas del virrey, del obispo y de la Diputaci\u00f3n del Reino para la separaci\u00f3n de los capuchinos navarros y para darles un marco jur\u00eddico en forma de Custodia independiente&#8230;por esperarse que deste medio han de resultar muy huenos efectos en el servicio de Dios y en el consuelo espiritual de los religiosos&#8230;<\/em>.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7e2e\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7e2e\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7e2e\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>CABASS CILVETI, F\u00e9lix Juan (1930\/...)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7e2e\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7e2e\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7e2e\"><div class=\"x-accordion-inner\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-4185 alignleft\" src=\"https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/flix_juan_cabass_2000_400.jpg\" alt=\"flix_juan_cabass_2000_400\" width=\"316\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/flix_juan_cabass_2000_400.jpg 316w, https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/flix_juan_cabass_2000_400-237x300.jpg 237w, https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/flix_juan_cabass_2000_400-100x127.jpg 100w\" sizes=\"(max-width: 316px) 100vw, 316px\" \/>Agoitzen sortu zen 1930eko azaroaren 5ean. El Irati sozietateko bide ingeniaria zen Jos\u00e9 F\u00e9lix Cabas\u00e9s Mu\u00f1oz jaunaren eta Juana Cilveti Goiburu andrearen semea. Bere ikasketak Iru\u00f1eko San Luis eta Tuterako San Frantzisko Xabierko ikastetxeetan egin zituen.<\/p>\n<p>Filosofia eta Humanismo ikasketak Loiolako fraidegaitegian, Veruelan (Zaragoza) eta O\u00f1an (Burgos) egin zituen. 1953an Madrilgo Unibertsitate Complutensera\u00a0 joan zen Filosofia eta Letrak ikastera, Filologia Erromanikoaren adarrean; 1958an lizentzia lortu zuen.<\/p>\n<p>1958an, berriz ere, O\u00f1ara joan zen; orduko hartan, Teologia ikastera. Lehenbiziko bi ikasturteak bukatuta, aipatu ikasketa horiei jarraitzeko, Innsbruck hiriko Unibertsitatera joan zen, Austriara.\u00a0 Teologian lizentziatu zen, eta, besteak beste, ospe handiko Kart Rahner jauna izan zuen irakasle. 1961eko uztailaren 26an apaiz ordenatu zen.<\/p>\n<p>1963an Erromako Pontifize-Institutu Biblikora joan zen. Han, Liburu Santuan Batxilergo titulua lortu zuen 1965ean. Hemendik Deustura igaro zen eta irakasle eta Mensajero aldizkariaren erredaktore aritu zen 1974. urtera arte.<\/p>\n<p>1974an Erromara joan zen eta erredaktore sartu zen Vatikanoko irratian. 1978an, irrati horretako buru aukeratu zuten.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7e50\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7e50\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7e50\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>C\u00cdA \u00daRIZ, Teodoro (1899\/1923)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7e50\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7e50\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7e50\"><div class=\"x-accordion-inner\">Nace en Aoiz, el dia 5 de mayo de 1899. De familia artesana. Sus padres, Fausto y Rufina, llegar\u00edan a tener 16 hijos, de los que siete murieron en edad temprana.<\/p>\n<p>Cursa sus estudios en la Escuela Apost\u00f3lica de Javier. Una vez finalizados, ingresa en la Compa\u00f1\u00eda de Jes\u00fas, en el Noviciado de Carri\u00f3n de los Condes, el 30 de junio de 1916.<\/p>\n<p>Al terminar en O\u00d1A Burgos la carrera de Filosof\u00eda y Letras, es destinado a Colombia.<\/p>\n<p>Apenas desembarcado, cae v\u00edctima de la fiebre amarilla que entonces hac\u00eda estragos en aquellas naciones tropicales. Se alegr\u00f3 mucho en Bogot\u00e1 al ser destinado como profesor al Colegio San Pablo Claver de Bucaramanga, no lejos de la Pamplona de Colombia.<\/p>\n<p>Su naturaleza, ya de suyo d\u00e9bil, no resisti\u00f3 el ataque y todos los cuidados para salvar su vida fueron in\u00fatiles. Muri\u00f3 a las 10 horas del dia 24 de agosto de 1923, a los 24 a\u00f1os de edad.<br \/>\nPese a que su vida fue breve, fu\u00e9 muy considerable la labor social y humanitaria que desarroll\u00f3 Don Teodoro C\u00eda \u00dariz.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7e7a\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7e7a\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7e7a\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>CUNCHILLOS MANTEROLA, Santiago (1882\/1953)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7e7a\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7e7a\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7e7a\"><div class=\"x-accordion-inner\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-4187 alignleft\" src=\"https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/santiago_cunchillos_manterola_400.jpg\" alt=\"santiago_cunchillos_manterola_400\" width=\"235\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/santiago_cunchillos_manterola_400.jpg 235w, https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/santiago_cunchillos_manterola_400-176x300.jpg 176w, https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/santiago_cunchillos_manterola_400-100x170.jpg 100w\" sizes=\"(max-width: 235px) 100vw, 235px\" \/>Abokatu eta intelektual hori Agoitzen jaio zen, 1882ko urtarrilaren 20an. Zuzenbide ikasketak Zaragozako Unibertsitatean egin zituen, eta gero Iru\u00d2eko Abokatuen Elkargoko kide izan zen. Hainbat kongresu nagusitan hartu zuen parte, bereziki, Sevillakoan, 1929an. 1909tik Nafarroako Foru Diputazioko idazkari aritu zen. Geroago utzi egin zuen kargu hori, baina, betiere, horren aholkulari juridiko gisa gelditu zen.<\/p>\n<p>Iru\u00f1eko Udalaren zinegotzia izan zen, eta EAJ\/PNV alderdiko kide. 1931n lagundu zuen Euskal Estatutuaren testua egiten, Eusko Ikaskuntzaren Nafarroako ordezkaria zen aldetik. 1936an atzerrira joan zen, eta Buenos Aires hirira eraman zuen bere egoitza. Han itzultzaile aritu zen argitaletxe handi batzuetarako, eta itzulitako lanen kopurua handia da, bai kalitateari, bai bolumenari dagokionez. Besteak beste, honako hauek aipa ditzakegu: \u00b0Danza para tu sombra! (1946), J. H. Louwyck idazlearena; La influencia del cristianismo en el derecho civil romano (1947), M. Troplong egilearena; El cuerpo y el alma, Ren\u00c8 Biot idazlearena; Introducci\u00f3n filos\u00f3fica al estudio del Derecho, Georges Renard egilearena (2 liburuki); Salud humana (1948), Ren\u00e9 Biot egilearena; La Naci\u00f3n, J. T. Delos idazlearena (2 liburuki); Las grandes amistades (1950), Raisa Marit\u00e1in idazlearena (2 liburuki); Al servicio de la persona humana (1951), Ren\u00e9 Biot egilearena; eta, batez ere, 1951. eta 1952. urteen artean, bere goreneko itzulpena, Derecho Civil, Louis Josserand egilearena (6 liburuki), 3.500 orrialde dituena. Buenos Aires hiriko<em> Eusko-Deia<\/em> aldizkariko kolaboratzailea izan zen, eta hiri horretan bertan argitaratu zen Arturo Kanpion idazlearen Blancos y Negros eleberriaren hitzaurrea idatzi zuen. 1953ko urtarrilaren 16an zendu zen.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7e9b\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7e9b\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7e9b\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>Familia DAOIZ<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7e9b\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7e9b\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7e9b\"><div class=\"x-accordion-inner\">Antigua familia de Navarra, cuyo nombre procede de la uni\u00f3n sincopada de la preposici\u00f3n de al sustantivo Aoiz. Este modo de escribir Daoiz, en lugar de Aoiz, prueba que el apellido Daoiz procede del de la Villa de Aoiz.<\/p>\n<p>Personajes ilustres con este apellido:<br \/>\nGARC\u00cdA GARCES de Aoiz: acompa\u00f1\u00f3 a Sancho el Fuerte en la Batalla de las Navas de Tolosa, en 1212.<br \/>\nSALVADOR de Aoiz: era Alcalde de la Navarrer\u00eda en Pamplona en 1264.<br \/>\nLOPE MART\u00d3NEZ DAOIZ: consejero de la comarca de Arteaga en 1299.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7ec0\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7ec0\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7ec0\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>DAOIZ, Miguel de (1455\/1465)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7ec0\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7ec0\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7ec0\"><div class=\"x-accordion-inner\">Nacido en Aoiz, entre los a\u00f1os 1455 y 1465.<br \/>\nAlcalde del Tribunal de la Corte en 1501. Figura en el mismo cargo en 1519, resistiendo a todas las vicisitudes pol\u00ccticas de aquellos a\u00f1os.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7ee2\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7ee2\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7ee2\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>EUGUI, Patxi (1971\/...)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7ee2\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7ee2\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7ee2\"><div class=\"x-accordion-inner\">Agoitzen sortu zen 1971ko azaroaren 3an. Eskupilotan aritzen den pilotari honek aurrelari jokatzen du. 1990ean munduko txapeldun izan zen pilotako amateurren mailan, eta harrezkero etengabe metatu ditu tituluak: buruz buruko 3 txapelketa (1996, 1999 eta 2000), eta lau eta erdiko mailako beste hiru (1992, 1994 eta 2000). Mutiko koskorra zelarik, Retegi II.a eta Galarza III.a zituen idolo. Patxi Eugui, eskupilotako txapeldun bikote mailan Azkarate jokalariarekin batera Kuban egindako mundu txapelketan, profesional mailan hasi zen 1991ko uztailaren 5ean Iru\u00f1eko Labrit pilotalekuan, 19 urte besterik ez zituela. 1992an, uko egin zion, faborito nagusia zela, Bartzelonako Olinpiar Jokoetan domina bat lortzeari.<\/p>\n<p>Bere lehen txapela Lau eta Erdiko Txapelketan lortu zuen 1992an, profesional gisa hasi eta handik urtebetera. Aurrelari nafarrak bere garai onena bizi izan zuen esku-pilotako txapelketan 1996. eta 2001. urteen artean, tarte horretan hiru txapel lortu baitzituen (1996. 1999. eta 2000. urteetan)\u00a0 eta txapeldunordea izan zen beste bietan (1998. eta 2001. urteetan).<\/p>\n<p>Alegia, 1997ko finalean ez beste guztietan egon zen; 1997ko finalean Arretxe eta Elkoro aritu ziren aurrez aurre. Honako hau esan zuen behin: <em>Arerioek baino gehiago, lesioek irabazi didate<\/em>. Izan ere, kirol hau horren gogorra izanik, lesioak izan ditu eskuetan, pubisean, ukondoan eta belaunetan, eta kirofanoan sartu da bost alditan. Pilotalekuetatik aldendu zen buruz buruko txapelketan hiru txapela lortuta, eta lau eta erdiko mailako beste hirurekin. Horrez gain, finalista gelditu zen bikotekako txapelketan Joxe Mari Zezeaga handiarekin batera jokatuta. Eta Agoizko Toki Eder pilotalekuan egin zuen, 2008ko abuztuaren 10ean.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7efb\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7efb\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7efb\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>GARC\u00cdA y ZALBA, Mariano (1809\/1869)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7efb\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7efb\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7efb\"><div class=\"x-accordion-inner\">Musikari eta musikagile ospetsu hau Agoitzen jaio zen, 1809ko uztailaren 26an (1). Aita Miguel Garc\u00eda zuen, Nafarroako Villafrancan sortua eta eliz-parrokiako kanpaina-jotzaile zena, eta, ama, Orbaitz herrian jaioa zen Martina Zalba de Lacarra andrea zuen. Mariano Garc\u00edaren gurasoak Agoitzen ezkondu ziren 1799ko maiatzaren 9an (2). Marianok lau anaia izan zituen, bera baino helduagoak: Luis Dionisio Mar\u00eda, 1800eko apirilaren 8an bataiatutakoa, Pedro Pancracio, 1801eko apirilaren 3an, Esteban Sandalio, 1803ko irailaren 3an eta Jos\u00e9 Mar\u00eda Gabriel, 1806ko martxoaren 21ean bataiatua izan zena.<br \/>\nMarianoren jaiotetxea, harri landuko aurrealdea eta puntu erdiko arkudun atea duena, Larraineta kalean dago, 22. zenbakian. Etxearen erreprodukzioa agertu zen Iru\u00f1ean argitaratzen zen Avalancha izeneko aldizkarian (56. zenbakia, 1897ko uztailaren 8an, 235. orrialdea).<br \/>\nIndependentziako gerraren ondorioz, Napoleonen tropek Frantziara eraman zuten Miguel Garc\u00eda. Hartara, haren emazteak eta seme guztiek Iru\u00f1ean babesa bilatu behar izan zuten.<br \/>\nMariano onartua izan zen barnetegiko erregimenean Iru\u00f1eko Katedraleko infanteen eskolan 1817ko ekainaren 18an, 8 urte zituela: <em>fue probado y admitido por ynfante Mariano Garc\u00eda&#8230;<\/em> (3). Kantua eta solfeoa ikasi zuen, Eslavaren garaikidea zen Mateo Jim\u00e9nez presbiteroarekin <em>baj\u00f3n irakaslea zen katedralean<\/em>, eta harmonia eta konposaketa, Jos\u00e9 Guelbenzu egilearekin. Han bat egin zuen Hilari\u00f3n Eslava musikariarekin. Bi urte helduagoa zen Eslava, eta harremana izan zuten 1825. urtea arte.<br \/>\n<em>Estudi\u00f3 composici\u00f3n con Guelbenzu (Jos\u00e9, el padre de Juan, el pianista que se une a la gran generaci\u00f3n navarra de los Sarasate, Gayarre, Zabalza&#8230;) (4).<\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.bilaketa.es\/eu\/aoiz-la-villa\/ikusi\/bertako-biografiak\/mariano-garcia-y-zalba\/\"><strong>Biografia osoa irakurri<\/strong><\/a><\/p>\n<p>___________<br \/>\n(1) Agoizko parrokiaren agiritegia. Bataiatuak, 4. eta 5. liburuak, 1763tik 1869ra, 249 v., 33., 51. folioak.<br \/>\n(2) Agoizko parrokiaren agiritegia. Ezkonduak, 5. liburua, 1794tik 1885era, 13. folioa.<br \/>\n(3)\u00a0 Iru\u00f1eko Katedralaren agiritegia. Acuerdos Cap., 9. liburua, 1815etik 1827ra, 140. folioa.<br \/>\n(4) Alberto Fraileren aipua.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7f14\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7f14\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7f14\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>GUIRIOR Y PORTAL DE HUARTE, Jos\u00e9 Antonio (1704\/1775)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7f14\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7f14\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7f14\"><div class=\"x-accordion-inner\">Nafarroako industrialaria izan zen. 1704ko urtarrilaren 6an Agoitzen sortua, larru-zurraketen fabrika bat izan zuen bertan.\u00a0 1766an diputatua zen. Eginkizun batzuen ardura eman zioten, besteak beste, Foru Diputazioaren izenean erregeordearekin hitz egitekoa eta landatzeak aitortzea eta zuhaitzak garbitzea egiaztatzekoa (1768an). Agoitzen zendu zen 1775ean. Hiriberri Longidako jauna izan zen eta Agoizko unibertsitateen eta hiriaren adarreko diputatua.<\/p>\n<p>1738an, Iru\u00f1ean inprimatu zuen Jean Joseph Languet frantziarraren obra bat, lehenik Soissons hiriko apezpikua eta, gero, Sens hirikoa izan zen horrena: El triunfo del Sagrado Coraz\u00f3n de Jes\u00fas en la admirable vida de la V. M. Sor Margarita Alacoque, Religiosa de la visitaci\u00f3n de Santa Mar\u00eda en el Convento de Paray, de quien se sirvi\u00f3 Dios para establecer la devoci\u00dbn del Sagrado Coraz\u00f3n. Erref, Antonio P\u00e9rez Goyena: &#8220;Ensayo de Bibliograf\u00eda Navarra&#8221;, III., 444. or. eta hurrengoak.<br \/>\nAgoitzen hil zen 1775eko irailaren 25ean.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7f2a\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7f2a\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7f2a\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>JIMENO EG\u00daRBIDE, Evaristo manuel (1856\/1937)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7f2a\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7f2a\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7f2a\"><div class=\"x-accordion-inner\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-4199 alignleft\" src=\"https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/bio_gimeno.jpg\" alt=\"bio_gimeno\" width=\"295\" height=\"422\" srcset=\"https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/bio_gimeno.jpg 295w, https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/bio_gimeno-210x300.jpg 210w, https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/bio_gimeno-100x143.jpg 100w\" sizes=\"(max-width: 295px) 100vw, 295px\" \/>1856ko urriaren 26an Agoitzen sortua, medikua izan zen. Iru\u00f1ean zendu zen 1937ko martxoaren 6an. Medikuntza karrera bukaturik, Iru\u00f1ean aritu zen (1884) pediatria eta ginekologiako espezialista. 1891n, Iru\u00f1eko ospitalean hasi zen lanean, eta, bi urteren buruan, higiene ataleko mediku izendatu zuten. 1899an osasun ikuskatzaile probintzial hautatu zuten, eta, geroago (1901), Iru\u00f1eko eta bertako barrutiko medikuntzako ordezkariorde.<\/p>\n<p>Azkenik,\u00a0 Iru\u00f1eko osasun ikuskari aritzeko kargua hartu zuen 1905ean. Espiritu biziko gizona zenez, <em>El Liberal Navarro<\/em> egunkariko zuzendaria izan zen, <em>Cl\u00ednica M\u00e9dica<\/em> hamaboskaria zuzendu, <em>Gota de leche<\/em> izeneko erakundea bultzatu eta Nafarroako Eskualdeko Medikuntza Kongresuaren alde lan handia egin zuen. Beste ekarpen bat egin zion medikuntzari: kanpaina-ohatila bat asmatzea. 1896an, Medikuntza eta Kirurgiako Espainiako Akademiak saritu zuen, Memoria sobre ciruj\u00eda del est\u00f3mago izeneko txostena egiteagatik. Handik bi urtera (1898an), Isabel Katolikoaren Gurutzea eman zioten. Medikuntzari buruzko hainbat idazlan argitaratu zituen, besteak beste: Algunos datos etiol\u00f3gicos sobre la llamada parotiditis epid\u00e9mica, Iru\u00f1a, 1883; Instrucci\u00f3n popular.<\/p>\n<p>Consejos generales para prevenir la infecci\u00f3n del c\u00f3lera, Iru\u00f1a, 1885; El Congreso M\u00e9dico Regional de Navarra, Iru\u00f1a, 1886; Prontuario de cirug\u00eda asepto-antis\u00e9ptica. La cirug\u00eda moderna, sus principios, procedimientos y resultados, Bartzelona, 1890; Higiene p\u00fablica. La desinfecci\u00f3n en las peque\u00f1as localidades por medio de un procedimiento sencillo, econ\u00f3mico y eficaz, Iru\u00f1a, 1899; La desinfecci\u00f3n en Pamplona, Iru\u00f1a, 1906; Colonias escolares de vacaciones, Iru\u00f1a, 1915.<\/p>\n<p>Medikuntzari buruzko lan horiez gainera, literaturaren gaineko lan txiki batzuk argitaratu zituen: El viajero, Iru\u00f1a, 1883; Entrem\u00e9s. La burla del posadero, Iru\u00f1a, 1885; Entrem\u00e9s famoso del zapatero sordo, Iru\u00f1a, 1885; <em>Vino&#8230; navarro!<\/em> Casi mon\u00f3logo en verso&#8230;, Iru\u00f1a, 1888; <em>La m\u00eda!,<\/em> Iru\u00f1a, 1899. Azkenik, ondoko obra argitaratu zuen: El Santuario de San Miguel de Excelsis. Su tradici\u00f3n y su historia. Compendio extractado de diversas obras por un navarro, Iru\u00f1a, 1894. Erref.. P\u00e9rez Goyena: <em>Ensayo de Biograf\u00eda Navarra<\/em>, VIII. lib., Iru\u00f1a, 1962, 374.-376. orr.; Jon Bilbao: Bibliograf\u00eda, <em>Enciclopedia General Ilustrada del Pa\u00eds Vasco.<\/em><\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7f42\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7f42\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7f42\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>LIZO\u00c1IN LAREQUI, Pedro Jos\u00e9 (1699\/1772)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7f42\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7f42\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7f42\"><div class=\"x-accordion-inner\">Nacido en Aoiz el d\u00eda 9 de noviembre de 1699. Hijo de El\u00edas de Lizo\u00e1in y de Antonia de Larequi. Ingresa el 21 de noviembre de 1724 en la Compa\u00f1\u00eda de Jes\u00fas, en el Noviciado de Villagarc\u00eda de Campos, Provincia de Castilla, dice <em>para las Indias&#8230;<\/em>.<\/p>\n<p>El 19 de abril de 1729, se encontraba ya en Buenos Aires. Pasa a C\u00f3rdoba (Argentina) y all\u00ed, el 3 de diciembre de 1734, hac\u00eda la profesi\u00f3n solemne.<\/p>\n<p>Adem\u00e1s de Misionero y los ministerios propios, fue nombrado Socio del Padre Provincial el a\u00f1o 1743. Se alaba de \u00e9l sus muchas cualidades.\u00a0 Dej\u00f3 un <em>Memorial para el Superior de Misiones<\/em>, muy \u00fatil, el a\u00f1o 1752. El 12 de agosto de 1767 lo destinaron a La Rioja (Argentina), donde tuvo que sufrir la expulsi\u00f3n de todos los jesuitas de las Misiones, por Carlos III. Por ello, es desterrado a Italia, y en Faenza le llega la muerte el d\u00eda 28 de marzo de 1772, a los 73 a\u00f1os de edad.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7f63\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7f63\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7f63\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>MACHINANDIARENA SAGASTI, Miguel (1899\/1975)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7f63\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7f63\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7f63\"><div class=\"x-accordion-inner\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-4200 alignleft\" src=\"https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/miguel_machinandiarena.jpg\" alt=\"miguel_machinandiarena\" width=\"216\" height=\"220\" srcset=\"https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/miguel_machinandiarena.jpg 216w, https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/miguel_machinandiarena-100x102.jpg 100w\" sizes=\"(max-width: 216px) 100vw, 216px\" \/>Zinema alorreko industrialaria izan zen, 1899ko urriaren 7an Agoitzen sortua. Nueva York-en Quigley-k argitaratua, Notion Picture and Television Almanach izeneko argitalpenean agertzen den nafar bakanetariko bat da Machinandiarena. Finantza gizona, goi mailako lanpostua zuen Banco Avellaneda-n: ikuskari orokorra eta gerentea.<\/p>\n<p>Buenos Aires hiritik Ameriketako Estatu Batuetara joan zen. Han, filmaren negozioa ezaguturik, horretarako interesa piztu zitzaion. Buenos Aires-era itzulirik, San Miguel zinema estudioak sortu zituen, eta horko zuzendaria eta jabea izan zen.\u00a0\u00a0 Filmen Ekoizleen Argentinako Asoziazioko kide garrantzitsua izan zen, baita Zinema Arte eta Zientzietako Argentinako Akademiako partaidea ere.<\/p>\n<p>Halaber, Distribuidora Panamericana izeneko enpresako lehendakaria izan zen. Buenos Aires-en zendu zen, 1975eko apirilaren 4an.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7f81\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7f81\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7f81\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>OZC\u00c1RIZ IRIARTE, Miguel (1720\/1800)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7f81\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7f81\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7f81\"><div class=\"x-accordion-inner\">Naci\u00f3 en Aoiz el 20 de agosto de 1720. Hijo de Antonio de Ozc\u00e1riz y Arce, Se\u00f1or de Arce y Agorreta y del Palacio Cabo de Armer\u00eda de Ozc\u00e1riz, de donde es originario, y de Tomasa Iriarte y Eslava, orginaria de Garzain.<\/p>\n<p>Ingresa en la Compa\u00f1\u00eda de jes\u00fas el 17 de mayo de 1738, en el Noviciado de Villagarc\u00eda de Campos y hace la profesi\u00f3n solemne el 15 de agosto de 1758.<\/p>\n<p>Catedr\u00e1tico de Humanidades en diversas ciudades del norte de Espa\u00f1a, especialmente en Valladolid. Posteriormente ense\u00f1a Teolog\u00eda Moral en San Sebasti\u00e1n.<\/p>\n<p>En el Cat\u00e1logo de 1766-67, que sali\u00f3 poco antes de la expulsi\u00f3n de los jesuitas del territorio espa\u00f1ol, figura en Pamplona con los t\u00edtulos de Operario, Prefecto de la Congregaci\u00f3n del Sagrado Coraz\u00f3n de Jes\u00fas y Confesor en el templo de la calle Compa\u00f1\u00eda.<\/p>\n<p>Desterrado a Italia, muri\u00f3 seg\u00fan el P. Luengo, en Suma pobreza en Fano, el 27 de marzo de 1800. En la Biblioteca de Jesuitas Espa\u00f1oles, compuesta por el P. Uriarte se rese\u00f1an as\u00ed las obras de Miguel Oz\u00e1riz Iriarte:<br \/>\n<em>El Ep\u00edtome Cronol\u00f3gico de todos los gran-maestres de la Sagrada Religi\u00f3n de San Juan de Jerusal\u00e9n, que ahora se llama de Malta.<br \/>\n<\/em><br \/>\nPamplona, 1766, Imprenta de Antonio Castilla. Trata de setenta h\u00e9roes, no s\u00f3lo grandes, sino de los mayores del mundo. Y avisa que se sac\u00f3 este Ep\u00edtome de sus historias&#8230;<\/p>\n<p><strong>Manuscritos<\/strong><br \/>\nDej\u00f3 los siguientes manuscritos:<\/p>\n<ul>\n<li>Compendio de la Gram\u00e1tica Latina, sacado de los m\u00e1s cl\u00e1sicos autores, para el uso de las Escuelas de la compa\u00f1\u00eda.<\/li>\n<li>Cursus Philosophicus tribus partibus distinctus et triennio accommodatus, 4 tomos de 46, 98, 135 y 120 hojas.<\/li>\n<li>Historia de la Sagrada Religi\u00f3n de los Caballeros de San ]uan de Malta, 2 tomos de 204 y 189 hojas.<\/li>\n<li>Compendio de Historia General de Espa\u00f1a, de 643 hojas.5. Cuatro Sermones, que conforman un tomo de 844 p\u00e1ginas.6. Tres cartas al H. Juan de Iturrioz.7. Virtudes de la piedra de San Pablo y de las lenguas y ojos de las sierpes que se hallan en la Isla de Malta (Pliego en folio).<\/li>\n<\/ul>\n<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7f98\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7f98\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7f98\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>VILLAFRANCA LOS ARCOS, Jos\u00e9 mar\u00eda (1883\/1951)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7f98\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7f98\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7f98\"><div class=\"x-accordion-inner\">Nacido en Aoiz en 1883. Perteneci\u00f3 a la masoner\u00eda desde que tenia 30 a\u00f1os, ocupando diversos cargos: Primer Vigilante de la Logia, Venerable maestro de la misma, inscrito en la Gran Logia Regional del Nordeste.<\/p>\n<p>Era el propietario de la prestigiosa imprenta La Minerviana. Al finalizar la guerra civil se vio obligado a abandonar Espa\u00f1a, para volver en 1948.<br \/>\nTres a\u00f1os mas tarde morir\u00eda a la edad de 68 a\u00f1os.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7fad\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7fad\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7fad\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>VILLAFRANCA LOS ARCOS, Mar\u00eda Petra (1880\/...)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7fad\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7fad\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7fad\"><div class=\"x-accordion-inner\">Agoitzen 1885ean sortua, pedagogoa izan zen. 1902an abiatu zen Bartzelonara, ia bere gainerako senide guztiekin batera. Geroago, Bilbon, Castell\u00f3n eta Iru\u00f1ean bizi izan zen. Bere lehen senarra hil ondoren, bere familiarekin elkartu zen Bartzelonan. Han ezkondu zen Jos\u00e9 Robles Zayasekin, Pueblo Nuevoko eskola laikoko zuzendariarekin, hain zuzen. Bertan aritu zen pedagogo. Hari buruz mintzatzean, C. Ullmanek esan zuen gaitasun handiko emakumea zela, hezkuntza laikoan aritzen ziren anai-arrebez osaturiko familia batean sortua&#8230;<br \/>\nBartzelonan zendu zen, 1949an.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7fc1\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7fc1\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7fc1\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>VILLAFRANCA LOS ARCOS, M\u00aa de los \u00c1ngeles (1885\/1961)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7fc1\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7fc1\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7fc1\"><div class=\"x-accordion-inner\">Agoitzen 1885ean sortua, pedagogoa izan zen. Bere familiarekin Bartzelonara joan zen 1902an. Bartzelonako politika ezkertiarrean parte hartu zuen aktiboki. Eskola Modernoan<em> ikastetxe aitzindaria izan zen hura<\/em> eskolaurreko umeen irakaslea izan zen, eta Ferrer y Guardiak <em>bere ahizparen laguna<\/em> denbora hartan proposatu zuen irakaskuntzaren berritzea zabaldu zuen. Juan Colominas Maserasekin ezkondu zen. Oso pertsona ezaguna izan zen hura hiriko ingurune erradikaletan eta anarkistetan.\u00a0 Bartzelonako Aste Tragikoaren ondotik, eta Ferrer kondenaturik, Alca\u00f1izera, lehenik, eta Teruelera, gero, erbesteratu zuten agoiztarra, amarekin eta ahizpekin batera. Bartzelonan zendu zen, 1961ean, 76 urte zituelarik.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7fda\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7fda\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7fda\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>YNDUR\u00c1IN HERN\u00c1NDEZ, Francisco (1910\/1994)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7fda\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7fda\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7fda\"><div class=\"x-accordion-inner\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-4201 alignleft\" src=\"https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/yndurain.jpg\" alt=\"yndurain\" width=\"222\" height=\"280\" srcset=\"https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/yndurain.jpg 222w, https:\/\/www.bilaketa.es\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/yndurain-100x126.jpg 100w\" sizes=\"(max-width: 222px) 100vw, 222px\" \/>Filologoa eta Literaturaren historiagilea, 1910eko ekainaren 25ean sortu zen. Filosofia eta Letrak ikasi zituen Salamancan, eta 1933an lortu zuen lizentzia, baita Sari Berezia eskuratu ere. Jarraian, doktoregoa lortu zuen Madrilen. Salamancako Unibertsitatean aritu zen irakasle 1935etik (Unamunoren laguntzailea izan zen) 1940a arteraino. Urte hartan lortu zuen Espainiako Hizkuntza eta Literaturako katedra Oviedoko Unibertsitatean.<\/p>\n<p>1942an Zaragozara joan zen. Han, hogeita hamar urtez aritu zen bere jardueran. Aragoiko hiriburuan literatur kritikari aritu zen <em>El Noticiero<\/em> egunkarian, eta bertako unibertsitateko Letretako dekanordetza eta errektoreordetza bete zituen. 1972an Madrilgo Unibertsitate Complutensera abiatu zen, eta irakasle aritzeko bigarren postu bat sortu zuen han. Halaber, Men\u00e9ndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitateko errektorea izan zen. Espainieraren Errege Akademiako kidea izan zen (1966), baita Historiakoa ere (1968) Ondoko erakundeen kontseilaria izan zen: CSICkoa (1956), Cervantes Institutukoa, Los \u00c1ngeles hiriko Unibertsitate Hispanoamerikarretakoa (1965) eta Juan March fundaziokoa.<\/p>\n<p>Juan Carlos I.aren tutorea izan zen, erregea ikaslea zelarik. AEBetan hizlari aritua, baita Europa osoan eta Marokon ere, hainbat kongresutako txostengilea izan zen, gaztelaniazko idazleen nazioarteko 1979ko kongresuan (Las Palmas), esaterako. 1992an Agoitzek omendu zuen, kale bat eskaini eta sorterriko seme kutun izendatu zuen. 1994an, bere sorterriko <em>Bilaketa<\/em> taldeak proposaturik,<em> Vianako Printzea<\/em> saria jaso zuen, Nafarroako Kultura Kontseiluak emana.<\/p>\n<p>Biziki maite izan zituen Nafarroa eta euskal kultura.\u00a0 Besteak beste, Espainiako literaturaren Urrezko mendean eta Barrokoan izan zen espezialista. Halaber, aski nabarmendua dugu, eleberri espainiar, frantses, ingeles, eta iparramerikarra ikasteko aitzindaria izan baitzen.\u00a0 Hizlaria, artikulu-idazlea, aitzin solas anitzen idazlea (Unamuno, Garc\u00eda Lorca, Areilza, eta abarrena), jakin-min intelektual handiko gizona izan zen.<\/p>\n<p>Jakintsu gozoa eta humanista, obra itzela egin zuen, eta ondoko liburuak ditugu horien artean: <em>Por qu\u00e9 nos gusta el Quijote? El dialecto navarro-aragon\u00e9s antiguo (1946); Notas lexicales (1947); El Quijote y Don Quijote (1950); Espa\u00f1a en la obra de Hemingway (1952); La novela norteamericana en los \u00faltimos 30 a\u00f1os (1952); Novelas y novelistas espa\u00f1oles (1936-1952) (1952); La obra de William Faulkner (1953); M\u00edstica y poes\u00eda en San Juan de la Cruz (1953); Resentimiento espa\u00f1ol: Arturo Barea (1953); El pensamiento de Quevedo (1954); Una nota a Celestina (1954); Refranes y frases hechas en la estimativa literaria del s. XVII (1955); Lope de Vega como novelador (1962); Obras dram\u00e1ticas de Cervantes (1962); Sobre le nouveau roman (1967); Relecci\u00f3n de cl\u00e1sicos (1969), obra exquisita y cl\u00e1sica en su g\u00e9nero; Gald\u00f3s, entre la novela y el follet\u00edn (1970); De lector a lector (1972); Literatura de Espa\u00f1a (1973); Baroja el Novelista (1974); Hacia una po\u00e9tica de Juan Ram\u00f3n (1978); Francisco Garc\u00eda Pav\u00f3n (Madrid, 1982) eta Los Moriscos y el teatro en Arag\u00f3n (1986). Nabarmentzekoak ere klasikoei buruz egin zituen edizioak (adb.: Graci\u00e1n, Braulio Foz), zehatz-mehatz azalduak eta oharrez beteak, eta bere Cl\u00b7sicos modernos (1969), Unamunoren poesiaren ikuspegi berria izan zuena. <\/em><\/p>\n<p>Halaber, adore beroa eman zien idazle gazteei, 50eko hamarraldiko Gabriel Celayari esaterako. Honen kritikari eta irakurle sutsua izan zen.\u00a0 Madrilen zendu zen 1994ko urriaren 25ean. Benaventen (Zamora) ehortzi zuten, andrearen ondoan.<\/div><\/div><\/div><div  class=\"x-accordion-group\" ><div class=\"x-accordion-heading\"><a id=\"tab-69f52845c7ff8\" class=\"x-accordion-toggle collapsed\" role=\"tab\" data-x-toggle=\"collapse-b\" data-x-toggleable=\"69f52845c7ff8\" aria-selected=\"false\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"panel-69f52845c7ff8\"><i class='x-framework-icon x-shortcode-accordion-icon' data-x-icon-s='&#x2b;' aria-hidden=true><\/i><span>ZABALZA ELORGA, Alfonso Pablo (1909\/1932)<\/span><\/a><\/div><div id=\"panel-69f52845c7ff8\" class=\"x-accordion-body x-collapsed\" role=\"tabpanel\" data-x-toggle-collapse=\"1\" data-x-toggleable=\"69f52845c7ff8\" aria-hidden=\"true\" aria-labelledby=\"tab-69f52845c7ff8\"><div class=\"x-accordion-inner\">Agoitzen sortu zen 1990ean. L\u00e1zaro Zabalza Osinaga jaunaren eta Marcelina Elorga andrearen semea, bi anai izan zituen: Ram\u00f3n eta Antonio. Medikua izan zen. Zaragozako Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean lortu zuen lizentzia. Odontolog\u00eda ikasirik, Jakara abiatu zen 1931n, dentista aritzera.<\/p>\n<p>Jakara heldu, eta motorrik gabeko hegazkinzale amorratuak zeudenez han, Zabalza, gai horiei buruzko jakin-min handiko gaztea, giro hartan sartu, eta gogor ekin zion. 1931ko maiatzaren 10ean Jakako aerokluba fundatu zuen. Hiri hartako kale Nagusiko \u00d3caro tabernan zuen egoitza.<\/p>\n<p>Hain zen handia Zabalzak eta bere anaiek egin zuten lana <em>biak ere motorrik gabeko hegazkinzale amorratuak<\/em>, non hiriko beste bi gazterekin batera bi aireplano egin baitzituzten. Horiek egiteko, Zabalzaren anaia zaharrenak plano batzuk ekarri zituen Alemaniatik.<\/p>\n<p>Esaten ahal da motorrik gabeko hegaldia sortu zela Jakan, hein handi batean, Alfonso Zabalza eta bere bi anaiei esker.<\/p>\n<p>Jakan Zabalza egon zen bi urte eskas horietan, bi aireplano egiteko parte hartu zuen, Alemaniako plano batzuen laguntzaz. Jarleku bakarrekoak ziren haiek, eta oso erraza zen erabiltzea. Bi mando zituzten, buztanekoa eta aleroietakoa.\u00a0 Gurpil klasikoen bidez egin beharrean, irristailu batzuen bidez jaurtitzen zen aireplanoa.<\/p>\n<p>Alfonso Zabalzari heriotza ekarri zion istripua 1932ko maiatzaren 22an gertatu zen, Sabi\u00f1\u00e1nigoren eta Jakaren arteko ordokian, azken hiri honetatik kilometro gutxira. Maiatzaren 22an, arratsaldean, Jaka izena zuen aireplanoa pilotatzeko prest zegoen. 20 bat metro altxatu, maniobra arraroa egin, eta gainbehera bizian erori zen. Oso kolpe handia jaso zuenez, konorterik gabe geratu zen. Arratsaldeko bostetan gertatu zen hura. Dirudienez, istripua gertatu zen meteorologia baldintzak hegan egiteko egokiak ez zirelako.<\/p>\n<p>Etxera eraman, eta han begiratu zuen hiriko medikuak, baina, saiakera anitz eginik ere, egun bereko bederatziak inguruan zendu zen. Heriotza-ziurtagirian agertzen da traumatismoa eta garun-odoljarioa izateagatik hil zela.<\/p>\n<p>Gertakari hilgarriaz ohartarazirik, Alfonsoren gurasoak Burgitik Jakara joan ziren, zenduaren aita Burgin aritzen baitzen mediku.<\/p>\n<p>Jakako hilerrian aireklubeko bere lagunek ordaindu zuten hileta-monumentua ikusten da oraindik ere. Ondoko idazkia dago bertan:<\/p>\n<p><em>ALFONSO ZABALZA<\/em><br \/>\n<em>ELORGA<\/em><br \/>\n<em>PRIMER ESPA\u00d1OL QUE ENTREG\u00d3 SU VIDA<\/em><br \/>\n<em>A LA CIENCIA DE LA<\/em><br \/>\n<em>AVIACI\u00d3N SIN MOTOR<\/em><br \/>\n<em>A LA EDAD DE VEINTITR\u00c9S A\u00d1OS<\/em><br \/>\n<em>EL 22 DE MAYO DE 1932<\/em><\/div><\/div><\/div><\/div>[\/vc_column][\/vc_row]\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row padding_top=&#8221;0px&#8221; padding_bottom=&#8221;0px&#8221; border=&#8221;none&#8221; bg_video=&#8221;&#8221; class=&#8221;&#8221; style=&#8221;&#8221;][vc_column fade_animation=&#8221;in-from-left&#8221; fade_animation_offset=&#8221;45px&#8221; width=&#8221;1\/1&#8243; id=&#8221;&#8221; class=&#8221;&#8221; style=&#8221;&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row padding_top=&#8221;0px&#8221; padding_bottom=&#8221;0px&#8221; border=&#8221;none&#8221; bg_video=&#8221;&#8221; class=&#8221;&#8221; style=&#8221;&#8221;][vc_column fade_animation=&#8221;in-from-left&#8221; fade_animation_offset=&#8221;45px&#8221; width=&#8221;1\/4&#8243; id=&#8221;&#8221; class=&#8221;&#8221; style=&#8221;&#8221;][vc_btn title=&#8221;Hasiera&#8221; style=&#8221;custom&#8221; custom_background=&#8221;#821317&#8243; custom_text=&#8221;#ffffff&#8221; shape=&#8221;square&#8221; align=&#8221;left&#8221; i_icon_fontawesome=&#8221;fa fa-circle-o-notch&#8221; button_block=&#8221;true&#8221; add_icon=&#8221;true&#8221; link=&#8221;url:https%3A%2F%2Fwww.bilaketa.es%2Feu%2Faoiz-la-villa%2F|title:Hasiera||&#8221;][vc_btn title=&#8221;Herria&#8221; style=&#8221;custom&#8221; custom_background=&#8221;#821317&#8243; custom_text=&#8221;#ffffff&#8221; shape=&#8221;square&#8221; align=&#8221;left&#8221; i_icon_fontawesome=&#8221;fa fa-university&#8221; button_block=&#8221;true&#8221; add_icon=&#8221;true&#8221; link=&#8221;url:https%3A%2F%2Fwww.bilaketa.es%2Feu%2Faoiz-la-villa%2Fherria%2F|title:Herria||&#8221;][vc_btn title=&#8221;Ikusi&#8221; style=&#8221;custom&#8221; custom_background=&#8221;#821317&#8243; custom_text=&#8221;#ffffff&#8221; shape=&#8221;square&#8221; align=&#8221;left&#8221; i_icon_fontawesome=&#8221;fa fa-eye&#8221; button_block=&#8221;true&#8221; add_icon=&#8221;true&#8221; link=&#8221;url:https%3A%2F%2Fwww.bilaketa.es%2Feu%2Faoiz-la-villa%2Fikusi%2F|title:Ikusi||&#8221;][vc_btn title=&#8221;Argazki artxibategia&#8221; &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":4532,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-4541","page","type-page","status-publish","hentry","no-post-thumbnail"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bilaketa.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4541"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bilaketa.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bilaketa.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilaketa.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilaketa.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4541"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.bilaketa.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4631,"href":"https:\/\/www.bilaketa.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4541\/revisions\/4631"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilaketa.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4532"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bilaketa.es\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}